తుంగభద్ర డ్యామ్ పునర్జన్మ.. రాయలసీమ తలరాత మారుతుందా

కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దుల్లో సగర్వంగా నిలిచిన తుంగభద్ర జలాశయం ఈ ప్రాంత కోట్లాది మంది రైతుల ఆశల సౌధం. నెర్రలు వారిన భూములను సైతం సస్యశ్యామలం చేస్తూ, అన్నదాతల కళ్లల్లో ఆనందాన్ని నింపిన ఈ ప్రాజెక్టు మూడు రాష్ట్రాల ప్రజల జీవితాలతో, సంస్కృతితో పెనవేసుకుపోయింది.ఈ చారిత్రక మహోజ్వల జలాశయానికి తాజాగా సరికొత్త ఆయుష్షు లభించింది. 2024లో కురిసిన భారీ వర్షాలకు కొట్టుకుపోయిన క్రస్ట్‌ గేటు స్థానంలో కొత్త గేట్లను ఏర్పాటు చేసి ప్రాజెక్టు భద్రతను పటిష్టం చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో జూన్ 25న తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు నూతన స్పిల్‌వే గేట్లను అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ప్రారంభించనున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు, కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి డి.కె. శివకుమార్, తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి, కేంద్ర జలశక్తి మంత్రి సి.ఆర్. పాటిల్ ఈ చారిత్రాత్మక కార్యక్రమానికి ముఖ్య అతిథులుగా హాజరుకానున్నారు.భయాందోళనల నుంచి సరికొత్త భరోసా వైపు.. ఒక చారిత్రక ప్రస్థానందాదాపు 73 ఏళ్ల సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన తుంగభద్ర డ్యామ్ ప్రస్థానంలో 2024 ఆగస్టు నెల ఒక తీరని భయాన్ని మిగిల్చింది. ఎగువ క్యాచ్‌మెంట్ ఏరియా నుంచి ఊహించని రీతిలో వచ్చిన భారీ వరదల ఉధృతికి జలాశయంలోని 19వ నంబర్ గేటు కొట్టుకుపోయింది. జలరాశులన్నీ నది పాలు అవుతుంటే, మరోవైపు ప్రాజెక్టు భద్రతపై నీలినీడలు కమ్ముకున్నాయి. లక్షలాది ఎకరాల పంటలు ఎండిపోతాయేమోనని, రాబోయే రోజుల్లో తాగునీటికి కటకట ఏర్పడుతుందేమోనని మూడు రాష్ట్రాల ప్రజలు గుండెచేత్తో పట్టుకుని రోదించారు.ఇలాంటి తీవ్ర సంక్షోభ సమయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అత్యంత వేగంగా స్పందించింది. తీవ్రమైన నీటి వృధాను అరికట్టేందుకు ముందస్తు రక్షణ చర్యలను ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు స్వయంగా పర్యవేక్షించారు. ఆయన ఆదేశాలతో దేశంలోనే ప్రముఖ సీనియర్ ఇంజనీర్ అయిన కన్నయ్య నాయుడు నేతృత్వంలోని నిపుణుల బృందం రంగంలోకి దిగింది. ఉధృతంగా ప్రవహిస్తున్న వరదలో సైతం ప్రాణాలకు తెగించి, అతి తక్కువ సమయంలోనే అత్యాధునిక స్టాప్-లాక్ గేటును అక్కడ అత్యంత సాహసోపేతంగా అమర్చారు.ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నడుమ అమరిన ఆ తాత్కాలిక గేటు లక్షలాది మంది ప్రజల గుండెల్లో కొత్త ఆశలను చిగురింపజేసింది. ఆ ప్రమాదం అనంతరం కేంద్ర పరిధిలోని నేషనల్ డ్యామ్ సేఫ్టీ అథారిటీ (NDSA) జలాశయ సుస్థిరతపై లోతైన అధ్యయనం చేసింది. ప్రాజెక్టు దీర్ఘకాలిక మనుగడను కాపాడటానికి జలాశయంలో ఉన్న అన్ని స్పిల్‌వే గేట్లను పూర్తిగా మార్చాలని సిఫార్సు చేసింది. ఈ నివేదికను అంతే తీవ్రంగా పరిగణించిన ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక ప్రభుత్వాలు పరస్పర సమన్వయంతో కదిలాయి.రెండు రాష్ట్రాలు అత్యంత వేగంగా స్పందిస్తూ, దాదాపు రూ. 51 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో మొత్తం 33 కొత్త స్పిల్‌వే గేట్ల తయారీ, అమరిక పనులను కేవలం ఆరు నెలల రికార్డు వ్యవధిలోనే విజయవంతంగా పూర్తి చేశాయి. ఇంత తక్కువ సమయంలో ఇంతటి భారీ ప్రాజెక్టును పునర్నిర్మించడం దేశ నీటిపారుదల చరిత్రలోనే సరికొత్త రికార్డుగా నిలిచింది. ఈ నూతన గేట్ల ఏర్పాటుతో జలాశయానికి పూర్వ వైభవం రావడంతో పాటు అన్నదాతల గుండెల్లో ధైర్యం నిండింది.రాయలసీమ గుండెకాయ.. కోట్ల మంది ప్రజల జీవితాలకు ఆధారంతుంగభద్ర ప్రాజెక్టు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు, ముఖ్యంగా కరువు కాటకాలతో నిత్యం అల్లాడే రాయలసీమ జిల్లాలకు అపర భూదేవి లాంటిది. ఇక్కడి నుంచి విడుదలయ్యే నీరు ఏపీలో దాదాపు 1.46 లక్షల హెక్టార్ల సారవంతమైన సాగుభూమికి పంట సంజీవనిలా మారుతోంది. ప్రాజెక్ట్ కుడి ప్రధాన కాల్వ ద్వారా ప్రవహించే జలాలు ఈ ప్రాంత వాసుల కన్నీళ్లు తుడుస్తున్నాయి. ఏపీలో కర్నూలు, కడప మరియు అనంతపురం జిల్లాల్లోని సుమారు వందలాది గ్రామాల్లో సర్వజీవులకు ఈ జలాశయమే మహా జీవాధారంగా ఉంది.మూడు దశాబ్దాల్లో ఎన్నడూ లేని విధంగా తుంగభద్ర డ్యామ్ పునరుద్ధరణ పనులకు ఏపీ, కర్ణాటక ప్రభుత్వాలు అత్యంత ప్రాధాన్యతనిచ్చాయి. ఈ ప్రాజెక్టు కేవలం సాగునీటి అవసరాల కోసమే కాకుండా వందలాది గ్రామాలకు తాగునీటి సరఫరాకు ఏకైక ఆధారంగా నిలుస్తోంది. అందుకే రాజకీయాలకు తావు లేకుండా పొరుగు రాష్ట్రాలు ఏకతాటిపైకి వచ్చి నిర్ణీత గడువులోగా గేట్ల పునర్నిర్మాణ ప్రక్రియను ముగించాయి. ఇది రాష్ట్రాల మధ్య ఉండాల్సిన ఆదర్శవంతమైన సత్సంబంధాలకు నిదర్శనం.జూన్ 25న ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమం ముగిసిన అనంతరం, ఈ చారిత్రక ఘట్టాన్ని పురస్కరించుకుని కర్ణాటకలోని హోస్పేట్‌లో భారీ బహిరంగ సభను నిర్వహించనున్నారు. ముగ్గురు కీర్తిప్రతిష్టలు కలిగిన ముఖ్యనేతలు, కేంద్ర మంత్రి సమక్షంలో జరగబోయే ఈ వినూత్న సభ ఈ ప్రాంత ప్రజలకు సరికొత్త సందేశాన్ని ఇవ్వనుంది. కోట్లాది మంది సామాన్య ప్రజల భవిష్యత్తును సరికొత్త అభివృద్ధి బాట వైపు నడిపించేందుకు ఈ భద్రతా చర్యలు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి.తుంగభద్ర నూతన ఆవిష్కరణ కరువు పీడిత ప్రాంత ప్రజలకు నిజమైన భరోసాను ఇస్తోంది. రైతన్నలు తాము పడే కష్టానికి తగిన ప్రతిఫలం దక్కుతుందనే ధీమాతో తమ వ్యవసాయ పనులను చేసుకోవడానికి ఈ ప్రాజెక్టు పునర్జన్మ తోడ్పడనుంది. సంక్షోభాలను ఎదుర్కొంటూ, పట్టుదలతో శ్రమిస్తే ఎంతటి అసాధ్యాన్ని అయినా సుసాధ్యం చేయవచ్చని నిరూపించిన ఈ విజయం, కరవు నేలలో ప్రవహించే ఒక సజీవ జల ప్రవాహానికి నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలిచిపోతుంది.