శత్రువుని ముంచబోయి తానే మునిగిన ట్రంప్ సర్కార్

అమెరికా, ఇరాన్‌ల మధ్య నెలకొన్న సుదీర్ఘ సైనిక ఘర్షణ ఎట్టకేలకు ముగింపు దశకు చేరుకుంది. ఇరు దేశాల మధ్య కుదిరిన ప్రాథమిక శాంతి ఒప్పందంతో పశ్చిమ ఆసియాలో యుద్ధ మేఘాలు తాత్కాలికంగా తొలగిపోయాయి. జెనీవాలో త్వరలోనే ఇరు పక్షాలు ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందానికి తుది రూపం ఇవ్వనున్నాయి. అయితే, నెలల తరబడి సాగిన ఈ భీకర పోరులో ఇరాన్‌ను పూర్తిగా లొంగదీసుకోవాలని భావించిన అమెరికాకు ఆశించిన ఫలితాలు దక్కకపోవడం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ వేదికలపై హాట్ టాపిక్‌గా మారింది.శ్వేతసౌధంలో కూర్చుని వ్యూహాలు రచించిన నాటి అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, ఇరాన్ ప్రభుత్వం కొద్ది వారాల్లోనే మోకరిల్లుతుందని భావించారు. కానీ వాస్తవ పరిస్థితులు దానికి భిన్నంగా మారాయి. పాకిస్థాన్, ఖతార్ దేశాల చురుకైన మధ్యవర్తిత్వం వల్ల ఈ ఒప్పందం కుదిరినప్పటికీ.. ఇరాన్‌ను దెబ్బతీయడంలో అమెరికా నిర్దేశించుకున్న ప్రధాన ఏడు సైనిక, రాజకీయ లక్ష్యాలు నెరవేరలేదని అంతర్జాతీయ రాజకీయ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఇది అమెరికా విదేశాంగ విధానానికి గట్టి ఎదురుదెబ్బగా నిలిచింది.అధికార మార్పిడి విఫలం.. క్రమంగా బలపడిన ఇరాన్ నేతలుయుద్ధం ప్రారంభమైన మొదటి కొన్ని రోజుల్లోనే అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఉమ్మడిగా చేసిన దాడుల్లో ఇరాన్ సుప్రీం నాయకుడు అయతుల్లా అలీ ఖమేనీతో పాటు పలువురు కీలక సైనిక అధికారులు మరణించారు. ఈ అగ్ర నాయకత్వం అంతమైతే ఇరాన్ పాలనా యంత్రాంగం పూర్తిగా కుప్పకూలుతుందని అమెరికా రక్షణ శాఖ అంచనా వేసింది. కానీ,ఇరాన్ తన రాజ్యాంగ బద్ధమైన వ్యవస్థ ద్వారా అతి తక్కువ కాలంలోనే నూతన నాయకత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుని పాలనను స్థిరపరిచింది. మరోవైపు దేశంలో ఇరాన్ పాలకులపై ఉన్న వ్యతిరేకతను ఉపయోగించుకుని ప్రజా తిరుగుబాటు తీసుకురావాలని అమెరికా భావించింది. అయితే ఓ అమెరికా బాంబు పొరపాటున మినాబ్ నగరంలోని బాలికల పాఠశాల సమీపంలో పడి అనేకమంది విద్యార్థినులు మరణించడం ఇరాన్ జనాభాలో తీవ్ర భావోద్వేగాలను రేకెత్తించింది. అంతర్గత సమస్యలను పక్కనపెట్టి ఇరాన్ పౌరులంతా తమ దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి ప్రభుత్వానికి అండగా నిలవడంతో అమెరికా అనుకున్న తిరుగుబాటు సాధ్యపడలేదు.ఈ పరిణామాలు ఇరానియన్లలో జాతీయ భావాన్ని మరింత బలోపేతం చేశాయి. అమెరికా రక్షణ వ్యూహాలు ఇరాన్ ప్రజలను ప్రభుత్వం వైపు ఆకర్షించేలా చేయడంతో, దేశంలో ఇస్లామిక్ పాలకుల అధికారం మరింత స్థిరపడింది. చివరకు ఏ యాజమాన్యాన్ని కూలదోయాలని అమెరికా భావించిందో, అదే ప్రభుత్వ ప్రతినిధులతో నిబంధనల మేరకు శాంతి చర్చలు జరిపి ఒప్పందం కుదుర్చుకోవాల్సి రావడం ట్రంప్ యంత్రాంగానికి ఒక పెద్ద వ్యూహాత్మక ఓటమిగా మిగిలిపోయింది.అమెరికా ఆశించిన లక్ష్యాలు - మారిన వాస్తవ పరిస్థితులుఅమెరికా లక్ష్యంవాస్తవ పరిస్థితిఇరాన్ ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయడంరాజ్యాంగ ప్రక్రియతో ఇరాన్ కొత్త నాయకత్వం స్థిరపడిందిక్షిపణి వ్యవస్థను నాశనం చేయడంభూగర్భ మిసైల్ నగరాలు పదిలంగా ఉన్నాయిహోర్ముజ్ జలసంధిపై పట్టుదౌత్య చర్చల ద్వారానే జలసంధి పునరుద్ధరణఅణు సామర్థ్యం నాశనం చేయడంయురేనియం నిల్వలు సురక్షితం, మరో 60 రోజుల వాయిదాసైనికపరంగా సురక్షితమైన ఇరాన్ క్షిపణి నగరాలుఇరాన్ వద్ద ఉన్న భారీ క్షిపణి శ్రేణిని పూర్తిగా తుడిచిపెట్టడమే అమెరికా దాడి  ప్రధాన వ్యూహాత్మక సైనిక లక్ష్యం. దాదాపు 900 భారీ వైమానిక దాడుల ద్వారా ఇరాన్ యుద్ధ సంపత్తిని నాశనం చేయవచ్చని భావించినప్పటికీ.. ఇరాన్‌కు చెందిన భూగర్భ క్షిపణి తయారీ శ్రేణులు సురక్షితంగా రక్షించబడ్డాయి. వీటిని దెబ్బతీయడంలో అమెరికా వైమానిక దాడులు విఫలమయ్యాయి. ఫలితంగా ఇరాన్ ఎదురుదాడి చేసి గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై నిరంతర క్షిపణి వర్షం కురిపించగలిగింది. ఈ ప్రతిఘటన కారణంగానే అమెరికా బలగాలు ఇరాన్ సైన్యాన్ని పూర్తి స్థాయిలో నియంత్రించలేకపోయాయి. అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ప్రస్తుతం జెనీవాలో కుదిరిన శాంతి ఒప్పంద సారాంశంలో ఎక్కడా ఇరాన్ తన సుదూర శ్రేణి క్షిపణి వ్యవస్థలను రద్దు చేసుకోవాలన్న కఠినమైన షరతులను అమెరికా చేర్చలేకపోయింది. ఇది ఒక రకంగా ఇరాన్ తన సైనిక ఆయుధ సంపత్తిని తదుపరి పోరాటాల కోసం సురక్షితంగా ఉంచుకోవడంలో సాధించిన విజయంగా భావించవచ్చు.హోర్ముజ్ సంక్షోభం, గల్ఫ్ అనుబంధ దేశాల భద్రతప్రసిద్ధంగా ముడి చమురు సరఫరాను నియంత్రించే హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఆధిపత్యాన్ని నిరూపించుకోవాలని అమెరికా ఆశించింది. యుద్ధం ప్రారంభం కావడంతోనే ఇరాన్ ఈ కీలకమైన వాణిజ్య మార్గాన్ని మూసివేసింది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయంగా చమురు కొరత ఏర్పడి, ప్రపంచ మార్కెట్లో క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు రికార్డు స్థాయికి చేరాయి. చివరకు అమెరికా నౌకాదళం ఒత్తిడి తెచ్చినా సైనిక మార్గాల ద్వారా కాకుండా, దౌత్య విలువల ఆధారంగానే తిరిగి దీనిని తెరవడానికి రెండు దేశాలు అంగీకరించాయి. మరోవైపు సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్ వంటి ఇస్లామిక్ దేశాల సార్వభౌమత్వానికి తాము పూర్తి భద్రత కల్పిస్తామని అమెరికా భరోసా ఇచ్చింది. ఇరాన్ దాడుల సమయంలో గల్ఫ్ దేశాలకు పరోక్షంగా భారీ ఆర్థిక, మౌలిక వసతుల నష్టం వాటిల్లింది. దీంతో అమెరికా కల్పించే రక్షణ వలయం తమ ప్రయోజనాలను పూర్తిగా రక్షించలేదనే నిర్ధారణకు గల్ఫ్ దేశాలు వచ్చాయి. తద్వారా ఖతార్ లాంటి గల్ఫ్ దేశాలే ఈ వివాదాన్ని సామరస్యపూర్వకంగా పరిష్కరించేందుకు మధ్యవర్తులుగా మారాల్సి వచ్చింది.ఆర్థిక భారం, అపరిష్కృతంగా మిగిలిన అణు సమస్యఈ యుద్ధాన్ని అమెరికా అతి తక్కువ సమయంలో పూర్తి చేసి విజయం సాధించవచ్చని ముందుగా మైత్రి పక్షాలు ఊహించాయి. అయితే పరిస్థితి అంతర్జాతీయ ఆర్థిక ఒడిదుడుకులకు దారితీయడంతో పాటు అమెరికాకు భారీ వ్యయాన్ని మిగిల్చింది. కుదిరిన రాజీ ఫార్ములా ప్రకారం ఇరాన్ పునర్నిర్మాణం పేరిట సుమారు 300 బిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక సాయం లేదా పెట్టుబడుల వ్యవస్థను తేవడం అమెరికా పరోక్షంగా ఎదుర్కొన్న మరో ఆర్థిక ఒత్తిడిగా భావించవచ్చు.యుద్ధ ప్రకటనకు ప్రధానమైన కారణంగా భావించే ఇరాన్ అణు నిరోధక ఒప్పంద ప్రక్రియ కూడా ఎటూ తేలలేదు. ఆ దేశంలోని యురేనియం నిల్వలను నియంత్రించడంలో లేదా అడ్డుకోవడంలో శ్వేతసౌధానికి ఎలాంటి ముందంజ లభించలేదు. తాజా జెనీవా శాంతి సూత్రాల ప్రకారం ఇరు దేశాలు అణు అజెండా చర్చలను మరో 60 రోజుల ప్రత్యేక కాల పరిమితికి వాయిదా వేయడం ఇరాన్ తన అణ్వస్త్ర ప్రాజెక్ట్‌ను నిలుపుకోవడానికి లభించిన పరోక్ష అవకాశంగా విశ్లేషిస్తున్నారు.సైనికపరంగా అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ కూటమి ఇరాన్‌పై భారీ దాడులు చేసి సైనిక ఆస్తులను ధ్వంసం చేసినప్పటికీ.. వ్యూహాత్మకంగా తమ వ్యవస్థను నిలుపుకోవడంలో ఇరాన్ పూర్తి విజయం సాధించింది. హోర్ముజ్ సంక్షోభం నుంచి ఆయుధ సంపత్తి సంరక్షణ వరకు అన్నిటా ఇరాన్ పట్టు బిగించింది. ఫలితంగా ఈ మహోద్యమం ఖచ్చితమైన ఏకపక్ష విజయంగా కంటే, అలసటతో కుదిరిన రాజీ మార్గంగా మిగిలిపోయింది. రెండు దేశాల మధ్య తరిగిన సైనిక ఘర్షణ భవిష్యత్ అంతర్జాతీయ వ్యూహాలకు కొత్త దిశను చూపించనుంది.