ప్రయాణం చేయడం ఎవరికి ఇష్టం ఉండదు? ప్రతిఒక్కరూ తమ తీరికలేని పనుల నుంచి సమయం కేటాయించి తమకు ఇష్టమైన ప్రదేశాలను సందర్శిస్తారు. కొందరు హిల్ స్టేషన్స్ కోరుకుంటే, మరికొందరు సముద్రపు అలల ప్రశాంతతను
ఆశిస్తారు. అయితే, ప్రయాణం ఎంత ఉత్తేజకరంగా ఉంటుందో, అది కొన్ని సవాళ్లను కూడా విసురుతోంది. సుదూర ప్రయాణాలు చేయడం, ఆహారం, నీటిని మార్చడం, మీ మొత్తం దినచర్య మారిపోవడం వంటివి జీర్ణక్రియపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా చాలా మంది ప్రయాణ సమయాల్లో మలబద్ధకం సమస్యతో బాధపడతారు. దీనినే ట్రావెల్ కాన్సిటిపేషన్ (Travel Constipation) అంటారు. దీనికి గల కారణాలు, లక్షణాలు, నివారణ చర్యలు గురించి పూర్తి సమాచారం అందించారు డాక్టర్ అరవింద ఎస్. ఎన్ (లీడ్ కన్సల్టెంట్ - ఇంటర్నల్ మెడిసిన్, ఆస్టర్ ఆర్.వి. హాస్పిటల్, బెంగళూరు). పూర్తి వివరాలపై ఓ లుక్కేద్దాం.డాక్టర్ ఏం చెప్పారు? " ప్రయాణాల్లో మలబద్ధకం (Travel Constipation) అనేది చాలా మంది ఎదుర్కొనే ఒక సాధారణ సమస్య. ప్రయాణాల్లో లేదా ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాత పేగుల కదలికలు మందగించడం, మలవిసర్జన సరిగ్గా అవ్వకపోవడాన్ని 'ట్రావెల్ కాన్స్టిపేషన్' అంటారు. జీర్ణక్రియ సరిగ్గా జరగకపోవడం వల్ల మలబద్ధకం వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. దీనివల్ల చాలా మంది ప్రయాణాల్ని పూర్తిగా ఆస్వాదించలేరు. మలబద్ధకం వల్ల ఏకాగ్రత కష్టమవుతుంది. కార్యకలాపాలకు కూడా ఆటంకం కలుగుతుంది."డాక్టర్ అరవింద ఎస్. ఎన్ దీనికి గల కారణాలు డీహైడ్రేషన్: రోడ్డు మార్గంలో లేదా విమానాల్లో గంటల తరబడి ప్రయాణించడం వల్ల శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గిపోవడం. శారీరక శ్రమ లేకపోవడం: ఒకే చోట గంటల తరబడి కూర్చోవడం వల్ల శరీరానికి కదలికలు లేకపోవడం. ఆహారపు అలవాట్లు మారడం: ప్రయాణాల్లో కొత్త రకాల ఆహారాలను తినడం. సమయపాలన తప్పడం: సరైన సమయానికి ఆహారం తీసుకోకపోవడం. మలవిసర్జనను ఆపుకోవడం: ప్రయాణాల్లో సరైన బాత్రూమ్స్ (Toilets) దొరకకపోవడం లేదా కొత్త టాయిలెట్స్ ఉపయోగించడానికి భయపడి/ఇష్టపడక విసర్జనను ఆపుకోవడం. జెట్లాగ్ (Jetlag): సుదూర ప్రయాణాల వల్ల నిద్ర వేళలు మారిపోవడం కూడా పేగుల సహజ కదలికలను దెబ్బతీస్తుంది.దీని లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి? వారంలో చాలా తక్కువ సార్లు మలవిసర్జన జరగడం. మలం గట్టిగా రాయిలా రావడం కడుపు ఉబ్బరం, కడుపు నొప్పి. మలవిసర్జన సమయంలో తీవ్రంగా ముక్కాల్సి రావడం. విసర్జన జరిగినప్పటికీ కడుపు ఖాళీ కాలేదనే భావన కలగడం.నివారణ మార్గాలు ఎక్కువగా నీరు తాగడం: ప్రయాణంలో తగినంత మొత్తంలో నీరు లేదా ఇతర ద్రవపదార్థాలను తీసుకోవాలి. పీచు పదార్థాలు (Fiber Foods): కూరగాయలు, పండ్లు, తృణధాన్యాలు, నట్స్ (జీడిపప్పు, బాదం వంటివి) వంటి పీచు ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి. శారీరక శ్రమ: ప్రయాణాల మధ్యలో చిన్నపాటి నడక లేదా కదలికలు ఉండేలా చూసుకోవాలి. సమయానికి తినడం: ఒక నిర్దిష్టమైన సమయానికి ఆహారం తినేలా ప్లాన్ చేసుకోవాలి. వెంటనే వెళ్లడం: మలవిసర్జన చేయాలి అనిపించగానే ఆలస్యం చేయకుండా టాయిలెట్కు వెళ్లాలి.మరికొన్ని చిట్కాలు ప్రయాణానికి కొన్ని రోజుల ముందు నుంచి పెరుగు లేదా మజ్జిగ వంటి ప్రోబయోటిక్స్ తీసుకోవడం వల్ల పేగుల్లో మంచి బ్యాక్టీరియా పెరిగి జీర్ణక్రియ బాగుంటుంది. వీలైతే ట్రావెలింగ్ సమయంలో కూడా పెరుగు, మజ్జిగ వంటివి తాగండి. అంతేకాకుండా ప్రయాణంలో అతిగా కాఫీ, టీ లేదా ఆల్కహాల్ తాగడం వల్ల శరీరం త్వరగా డీహైడ్రేట్ అవుతుంది. దీనివల్ల మలబద్ధకం ఎక్కువవుతుంది.ముఖ్య గమనిక ప్రయాణం పూర్తయిన కొన్ని రోజుల తర్వాత కూడా ఈ సమస్య తగ్గకపోయినా... లేదా తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి, వాంతులు, మలంలో రక్తం పడటం, హఠాత్తుగా బరువు తగ్గడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే, వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇది ఏదైనా ఇతర అంతర్గత ఆరోగ్య సమస్యకు సంకేతం కావచ్చు.సమయం తెలుగు సంప్రదించిన వైద్య నిపుణులుడాక్టర్ అరవింద ఎస్. ఎన్ లీడ్ కన్సల్టెంట్ - ఇంటర్నల్ మెడిసిన్, (ఆస్టర్ ఆర్.వి. హాస్పిటల్, బెంగళూరు)