వెనిజులాను కుదిపేసిన భూకంపం.. అసలు కారణాలేంటి? విపత్తు నిర్వహణలో భారత్ ఇంకా ఏం మెరుగుపర్చుకోవాలి

గతంలో ప్రముఖ మీడియా సంస్థల్లో వివిధ రంగాలకు సంబంధించిన వార్తలు అందించారు.

Venezuela Earthquake Explained: ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రకృతి వైపరీత్యాలు మానవ సమాజానికి సవాళ్లు విసురుతూనే ఉన్నాయి. దక్షిణ అమెరికా దేశమైన వెనిజులాలో తాజాగా సంభవించిన శక్తివంతమైన భూకంపం మరోసారి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల సరిహద్దులో ఉన్న వెనిజులా.. అత్యధికంగా భూకంపాలు సంభవించే ప్రాంతాలలో ఒకటి. అసలు ఈ భూకంపాలు ఎందుకు సంభవిస్తాయి? శాస్త్రవేత్తలు వాటిని ముందుగా ఎందుకు అంచనా వేయలేరు? ఈ భూకంపాలకి భారతదేశం ఎంత సిద్ధంగా ఉంది? వంటి ముఖ్యమైన వివరాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

భూకంపం అంటే ఏంటి? భూకంపం అంటే భూమి ఉపరితలం అకస్మాత్తుగా కంపించడం. భూమి యొక్క బయటి పొరలలోని రాళ్లు కదలడం వల్ల నిల్వ ఉన్న శక్తి అకస్మాత్తుగా విడుదల కావడంతో ఈ ప్రకంపనలు సంభవిస్తాయి.

భూకంపాలకు ప్రధాన కారణాలు ఏంటి? 1. టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలిక 2. రాళ్లలో పగుళ్లు 3. అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు 4. భూగర్భ పేలుళ్లు 5. మానవ కార్యకలాపాల వల్ల కలిగే ప్రకంపనలు

ఇంతకీ టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు, ఫాల్ట్ లైన్లు అంటే ఏంటి? భూమి యొక్క బయటి పొరను "లిథోస్పియర్" అంటారు. ఇది ఒకే ముక్కగా ఉండదు.. కానీ అనేక పెద్ద ఫలకాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది. టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు అంటే భూమి యొక్క బాహ్య ఉపరితలంపై ఉన్న పెద్ద రాతి ముక్కలు. వీటి కదలిక వేగం సంవత్సరానికి కొన్ని సెంటీమీటర్లు ఉంటుంది. భూకంప రేఖలు అంటే ఏంటి? భూపటల ఫలకాలు కలిసే చోట శిలలు విరిగిపోవడం వల్ల ఏర్పడే పగుళ్లనే భూకంప రేఖలు అంటారు. ఈ ఫాల్ట్ లైన్లపై దీర్ఘకాలంగా నిల్వ ఉన్న ఒత్తిడి అకస్మాత్తుగా విడుదలైనప్పుడు భూకంపాలు సంభవిస్తాయి.

భూకంపాలను ఎందుకు ఖచ్చితంగా అంచనా వేయలేము? వాతావరణ సూచనల లాగా భూకంపాలను ఇంకా అంత ఖచ్చితంగా అంచనా వేసే టెక్నాలజీ అందుబాటులోకి రాలేదు.

శాస్త్రవేత్తలు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు ఏంటి? 1. స్పష్టమైన ముందస్తు సూచనలు లేవు 2. భూమి అంతర్భాగం సంక్లిష్టమైనది కాబట్టి ముందుగా తెలుసుకోలేకపోవడం. 3. లోతైన ప్రాంతాలను అన్వేషించలేకపోవడం. 4. ఒక చిన్న భూకంపం పెద్ద విపత్తుగా మారుతుందో లేదో కచ్చితంగా చెప్పడం అసాధ్యం.

ప్రపంచంలోని అత్యంత ఘోరమైన భూకంపాల లిస్ట్ ఇదే.. * 1976 - చైనా (టాంగ్షాన్) - 2.42 లక్షలకు పైగా ప్రాణ నష్టం * 2004 - హిందూ మహాసముద్ర సునామీ - 2 లక్షలకు పైగా ప్రాణ నష్టం * 2010 -హైతీ - 2.2 లక్షలకు పైగా ప్రాణ నష్టం * 2011 - జపాన్ - 19,000 కంటే ఎక్కువ ప్రాణ నష్టం * 2023 - టర్కీ - సిరియా - 50,000 కంటే ఎక్కువ ప్రాణ నష్టం

భారతదేశంలో అధిక భూకంప ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాలు ఇవే.. బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) మరియు నేషనల్ డిజాస్టర్ మేనేజ్‌మెంట్ అథారిటీ (NDMA) విడుదల చేసిన డేటా ప్రకారం, భారతదేశ భూభాగంలో సుమారు 59 శాతం భూకంపాలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది.

భారతదేశ భూకంప మండలాల వివరాలు: జోన్ ప్రమాద స్థాయి జోన్ II తక్కువ ప్రమాదం జోన్ III మితమైన ప్రమాదం జోన్ IV అధిక ప్రమాదం జోన్ V చాలా ఎక్కువ ప్రమాదం

జోన్ Vలో ఉన్న ప్రాంతాలు ఇవే.. జమ్మూ కాశ్మీర్, లడఖ్, ఉత్తరాఖండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, అండమాన్ నికోబార్, గుజరాత్ రాణ్ ఆఫ్ కచ్ ప్రాంతం.

ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రధాన నగరాలు ఇవే.. ఢిల్లీ, శ్రీనగర్, గౌహతి, డెహ్రాడూన్, గ్యాంగ్‌టక్.

భారతదేశం భూకంపాలకు ఎంత వరకు సిద్ధంగా ఉంది? భూకంపాలు ఎప్పుడు, ఎక్కడ సంభవిస్తాయో ముందుగా ఖచ్చితంగా చెప్పడం ఇప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలకు సాధ్యం కాలేదు. అందుకే భూకంపాల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని తగ్గించేందుకు ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యమైంది. భారతదేశంలో భూకంప ప్రమాదాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని కేంద్ర ప్రభుత్వం, జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ అనేక చర్యలు చేపట్టాయి. భూకంపాలను తట్టుకునేలా భవనాల నిర్మాణానికి ప్రత్యేక నిబంధనలు అమలు చేస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా భూకంపాల కదలికలను గుర్తించే పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేశారు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో రక్షణ చర్యలను వేగంగా చేపట్టేందుకు రెస్క్యూ బృందాలకు శిక్షణలు నిర్వహిస్తున్నారు. విద్యార్థులు మరియు ప్రజల్లో అవగాహన పెంచేందుకు పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు కూడా నిర్వహిస్తున్నారు.

అయితే ఇంకా కొన్ని సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో భవన నిర్మాణ నిబంధనలు పూర్తిగా అమలు కావడం లేదు. పాత భవనాలు ఎక్కువగా ఉండటం కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచుతోంది. ప్రణాళిక లేకుండా పట్టణాలు విస్తరించడం, ప్రజల్లో సరైన అవగాహన లేకపోవడం వంటి అంశాలు సవాళ్లుగా మారాయి. భూకంపం వచ్చినప్పుడు భయపడకుండా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించడం అవసరం. ఇంట్లో అత్యవసర అవసరాల కోసం ఒక కిట్ సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి. బరువైన వస్తువులను గోడలకు బిగించి పెట్టాలి. కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఎలా స్పందించాలనే ప్రణాళిక రూపొందించుకోవాలి. ఇంట్లో లేదా కార్యాలయంలో సురక్షితమైన ప్రదేశాలను ముందుగానే గుర్తించుకోవడం మంచిది.

భూకంపం సంభవించిన సమయంలో వెంటనే వంగి కిందకు చేరి బలమైన బల్ల లేదా ఫర్నిచర్ కింద ఆశ్రయం పొందాలి. తల మరియు మెడను రక్షించుకోవాలి. కదలికలు ఆగే వరకు సురక్షితమైన ప్రదేశంలోనే ఉండాలి. కిటికీల దగ్గర నిలబడకూడదు. లిఫ్ట్‌లను ఉపయోగించకూడదు. భయంతో పరుగులు తీయడం కూడా ప్రమాదకరం. భూకంపం ఆగిన తర్వాత గాయపడిన వారికి సహాయం చేయాలి. గ్యాస్ లీకేజీలు లేదా ఇతర ప్రమాదాల కోసం తనిఖీ చేయాలి. అధికారిక సమాచారం వచ్చిన తర్వాత మాత్రమే నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.

తాజాగా వెనిజులాలో సంభవించిన భూకంపం ప్రకృతి వైపరీత్యాల తీవ్రతను మరోసారి గుర్తు చేస్తున్నాయి. భూకంపాలను పూర్తిగా ఆపడం సాధ్యం కాకపోయినా, సరైన ప్రణాళిక, భవన భద్రత, ఆధునిక హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, ప్రజల అవగాహన మరియు సమర్థవంతమైన విపత్తు నిర్వహణ ద్వారా ప్రాణనష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

స్థానికం నుంచి అంతర్జాతీయం వరకు.. క్రీడలు, వినోదం, రాజకీయాలు, విద్య, ఉద్యోగాలు, హెల్త్, లైఫ్‌స్టైల్ .. A to Z అన్నిరకాల వార్తలను తెలుగులో పొందడం కోసం ఇప్పుడే Zee తెలుగు న్యూస్ యాప్ డౌన్‌లోడ్ చేసుకోండి.