September 17: తెలంగాణ విమోచన పోరాట చరిత్రలో సెప్టెంబర్ 17 తేదీకి ఎంతటి ప్రాధాన్యత ఉందో, ఆ స్వాతంత్ర్య ఫలాల వెనుక పల్లెపల్లెనా చిందిన అమరుల నెత్తుటికీ అంతే విలువ ఉంది. నిజాం నవాబు నిరంకుశ పాలన, ఖాసిం రజ్వీకి చెందిన రజాకార్ల పైశాచిక మూకల దాడులను ఎదురొడ్డి నిలిచిన గ్రామం ఉమ్మడి వరంగల్ జిల్లాలోని బైరాన్పల్లి (ప్రస్తుతం సిద్దిపేట పరిధి). చరిత్ర పుటల్లో తెలంగాణ ‘జలియన్వాలాబాగ్’గా నిలిచిపోయిన బైరాన్పల్లి నరమేధం, ఆ గ్రామస్తుల అద్వితీయ పోరాట పటిమ ఇప్పటికీ ఒళ్లు గగుర్పొడిచేలా చేస్తుంది. నిజాం సైన్యం, రజాకార్లు పల్లెలపై పడి ధన, మాన, ప్రాణాలను కొల్లగొడుతున్న తరుణంలో బైరాన్పల్లి గ్రామం తిరుగుబాటు బావుటా ఎగురవేసింది. గ్రామంలోని ఎత్తైన మట్టి బురుజును తమ రక్షణ దుర్గంగా మార్చుకున్నారు. గ్రామంలోకి శత్రువులు రాకుండా చుట్టుపక్కల లింగాపురం, కూటిగల్ తదితర గ్రామాల ప్రజలతో కలిసి రక్షణ దళాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. రజాకార్లు గ్రామంపై దాడికి వచ్చిన ప్రతిసారీ బురుజుపై నుంచి నగారా మోగించి, వడిసెల రాళ్లు, ఒడిసెల దెబ్బలు, నాటు తుపాకులతో వారిని తరిమికొట్టేవారు. వరుసగా రెండుసార్లు భారీ సంఖ్యలో వచ్చిన రజాకార్ల సైన్యాన్ని బైరాన్పల్లి వీరులు ప్రాణాలకు తెగించి తిప్పికొట్టారు. ఆ రోజు.. 96 మంది వీరుల ఊచకోత వరుస పరాజయాలతో రగిలిపోయిన రజాకార్ల ముఠా, నిజాం మిలిటరీ దళాలతో కలిసి తెల్లవారుజామునే బైరాన్పల్లిని చుట్టుముట్టింది. ఆ సమయంలో దట్టమైన పొగమంచును ఆసరాగా చేసుకుని గ్రామంలోకి చొరబడ్డారు. బురుజుపై కాపలా కాస్తున్న వీరుల వద్ద మందుగుండు సామగ్రి అయిపోయే వరకు వారు పోరాడారు. బురుజును చేజిక్కించుకున్న రజాకార్లు గ్రామంలోకి చొరబడి మారణహోమం సృష్టించారు. ముఖ్యంగా గ్రామ రక్షణ కోసం నిలబడిన 96 మంది యువకులు, రైతులు, పోరాట యోధులను ఒకే వరుసలో బారులు తీర్చి నిలబెట్టి, తుపాకీ తూటాలతో నిర్దాక్షిణ్యంగా కాల్చి చంపారు. పక్కనే ఉన్న బావుల్లోకి శవాలను తోసి అమానుషంగా ప్రవర్తించారు. మహిళలపై జరిగిన అత్యాచారాలు, పిల్లల ఆర్తనాదాలతో గ్రామం రక్తసిక్తమైంది. చరిత్రలో నిలిచిన త్యాగం.. సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్ చేపట్టిన ‘ఆపరేషన్ పోలో’ ద్వారా హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో విలీనమై సెప్టెంబర్ 17న తెలంగాణ గడ్డకు విముక్తి లభించింది. కానీ ఆ స్వేచ్ఛా వాయువులు పీల్చుకోవడానికి బైరాన్పల్లి ప్రజలు చెల్లించిన వెల సామాన్యమైనది కాదు. ఎలాంటి ఆధునిక ఆయుధాలు లేకపోయినా, కేవలం ఆత్మగౌరవం కోసం నిజాం సైన్యానికి ఎదురొడ్డి ప్రాణాలర్పించిన బైరాన్పల్లి వీరుల త్యాగం తెలంగాణ సాయుధ పోరాట చరిత్రలో ఎప్పటికీ అజరామరం.
