
హిందూ వివాహ చట్టం 1955 ప్రకారం, భార్య లేదా భర్త ఎవరైనా సరే సరైన కారణం లేకుండా జీవిత భాగస్వామిని వదిలి దూరంగా ఉంటే దానిని "పరిత్యాగం" (Desertion)గా పరిగణించే అవకాశం ఉంటుంది. భార్య స్వచ్ఛందంగా భర్త ఇంటిని వదిలి వెళ్లి, తిరిగి రావడానికి నిరాకరిస్తూ దీర్ఘకాలం వేరుగా ఉంటే, భర్త కోర్టును ఆశ్రయించవచ్చు. అయితే కేవలం పుట్టింట్లో ఉండటం ఒక్కటే సరిపోదు. ఆమె ఎందుకు దూరంగా ఉందన్న విషయం కూడా కోర్టు పరిశీలిస్తుంది. భార్య ఎలాంటి సరైన కారణం లేకుండా చాలా కాలం పాటు భర్తతో కలిసి జీవించకుండా ఉంటే, అది భర్తపై మానసిక ప్రభావం చూపవచ్చు. భారతీయ కోర్టులు పలు సందర్భాల్లో, జీవిత భాగస్వామిని దాంపత్య జీవితానికి దూరంగా ఉంచడం "మానసిక క్రూరత్వం" (Mental Cruelty)గా పరిగణించవచ్చని పేర్కొన్నాయి. భర్త తనకు మానసికంగా, సామాజికంగా నష్టం జరిగిందని కోర్టులో నిరూపించగలిగితే, అది విడాకుల కేసులో కీలక అంశంగా మారవచ్చు. భర్త నేరుగా విడాకుల కోసం దరఖాస్తు చేయకుండానే మరో చట్టపరమైన అవకాశాన్ని కూడా వినియోగించుకోవచ్చు. హిందూ వివాహ చట్టం సెక్షన్9 కింద "వైవాహిక హక్కుల పునరుద్ధరణ" (Restitution of Conjugal Rights) కోసం కోర్టును ఆశ్రయించవచ్చు. ఈ పిటిషన్ ద్వారా భార్య సరైన కారణం లేకుండా దూరంగా ఉంటే తిరిగి భర్తతో కలిసి జీవించాలని కోర్టు సూచించే అవకాశం ఉంటుంది. వైవాహిక హక్కుల పునరుద్ధరణకు కోర్టు ఆదేశాలు ఇచ్చిన తర్వాత కూడా భార్య తిరిగి రాకపోతే, భర్త విడాకుల కోసం దాఖలు చేసే కేసు మరింత బలపడుతుంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కోర్టు, భార్య ఉద్దేశపూర్వకంగా దాంపత్య జీవితాన్ని కొనసాగించడం లేదని భావించే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో భర్తకు అనుకూలంగా తీర్పు వచ్చే అవకాశాలు పెరుగుతాయి. సుప్రీం కోర్టు పలు తీర్పుల్లో, సరైన కారణం లేకుండా జీవిత భాగస్వామిని వదిలి వెళ్లడం వివాహ బంధం విచ్ఛిన్నానికి దారితీస్తుందని పేర్కొంది. అయితే ఒక ముఖ్యమైన
విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. వివాహం జరిగిన వెంటనే విడాకుల కోసం కోర్టును ఆశ్రయించలేరు. సాధారణంగా వివాహానికి కనీసం ఒక సంవత్సరం పూర్తయిన తర్వాతే విడాకుల పిటిషన్ దాఖలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రతి కుటుంబ పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది. భార్య పుట్టింట్లో ఉండటానికి గృహ హింస, ఆరోగ్య సమస్యలు, భద్రతా కారణాలు లేదా ఇతర చట్టబద్ధమైన కారణాలు ఉంటే, వాటిని కూడా కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. అందువల్ల కేవలం "భార్య ఏడాదిగా పుట్టింట్లో ఉంది" అనే ఒక్క కారణంతోనే విడాకులు కచ్చితంగా మంజూరు అవుతాయని చెప్పలేం. ప్రతి కేసును కోర్టు అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలు, పరిస్థితులు, ఇరు పక్షాల వాదనలు పరిశీలించి నిర్ణయిస్తుంది.
గమనిక: ఇది సాధారణ చట్టపరమైన సమాచారం మాత్రమే. వ్యక్తిగత కేసులకు సంబంధించి అర్హత కలిగిన న్యాయవాదిని సంప్రదించడం ఉత్తమం.