నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ సతీమణి ఎమిలీ షెంకల్ త్యాగమయ గాథ

నేతాజీ కదలికలపై నిఘా ఉంచడం వల్ల.. కుటుంబ భద్రతతో పాటు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కూడా ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉందని ఆయన భావించారు. అందుకే ఐరోపా నుండి ఆసియాకు బయలుదేరే ముందు బోస్ తన సోదరుడు శరత్ చంద్రబోస్‌కు బెంగాలీ భాషలో ఒక లేఖ రాసి ఎమిలీకి ఇచ్చారు. ఒకవేళ తాను మరణిస్తేనే ఆ సమాచారాన్ని కుటుంబానికి చేరవేయాలని ఆమెకు సూచించడం వారి నిగూఢ బంధానికి అద్దం పడుతుంది.

వైవాహిక జీవితంలో కేవలం మూడు సంవత్సరాలు మాత్రమే కలసి ఉండే భాగ్యం ఎమిలీకి దక్కింది. మిగిలిన కాలమంతా సుదూర ప్రాంతాల నుండి లేఖల రూపంలోనే సాగింది. 1943లో నేతాజీ జలాంతర్గామి ద్వారా ఐరోపాను వీడి ఆసియాకు వెళ్ళినప్పుడు, కేవలం రెండు నెలల వయసున్న పసిపాపతో ఎమిలీ ఒంటరిగా మిగిలిపోయింది. దేశ విముక్తి అనంతరం తిరిగి వస్తానని చెప్పిన భర్త.. 1945లో విమాన ప్రమాదానికి గురయ్యారనే వార్త ఆమెను తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. పాశ్చాత్య సమాజంలో ఆమెకు మరో వివాహం చేసుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ.. నేతాజీపై ఉన్న ప్రేమ, గౌరవంతో ఆమె జీవితాంతం ఒంటరిగానే గడపాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అత్యంత కఠినమైన పరిస్థితుల్లో కూడా ఆత్మాభిమానాన్ని కోల్పోకుండా జీవించడం ఆమె వ్యక్తిత్వ ఉన్నతిని తెలియజేస్తుంది.

స్వాతంత్య్రానంతరం ఏర్పడిన భారత ప్రభుత్వాలకు ఈ కుటుంబం గురించిన పూర్తి సమాచారం తెలుసనే సత్యం 2016లో విడుదలైన డీక్లాసిఫైడ్ ఫైల్స్ ద్వారా స్పష్టమైంది. నాటి ప్రధానమంత్రి పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1952 జూన్‌లో ఆర్థిక, విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖల నుండి వియన్నాలో ఉన్న ఎమిలీకి చిన్న మొత్తాలలో నిధులు ఎలా పంపాలో సలహా కోరినట్లు పత్రాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. అలాగే 1955లో నెహ్రూ భారతదేశ పర్యటనకు రావాలని ఆహ్వానించినప్పటికీ.. తన తల్లి అనారోగ్యం కారణంగా రాలేకపోతున్నట్లు ఎమిలీ లేఖ రాశారు. దీనిని బట్టి అధికారిక స్థాయిలో వీరి మధ్య సంప్రదింపులు జరిగాయని అర్థమవుతోంది.

మరో ఆసక్తికరమైన అంశం ఏమిటంటే, నేతాజీ కుమార్తె అనితా బోస్ 1960లో భారతదేశాన్ని సందర్శించినప్పుడు ప్రధాని నెహ్రూ అధికారిక నివాసంలోనే బస చేశారు. కాంగ్రెస్ పార్టీ 1964 వరకు ఆమెకు ఏడాదికి ఆరువేల రూపయాలు స్టైపెండ్ రూపంలో పంపుతూ వచ్చింది. అయితే.. జర్మన్ జాతీయురాలైన ఎమిలీ షెంకల్ మాత్రం కాంగ్రెస్ నుండి ఎలాంటి ఆర్థిక సహాయాన్ని స్వీకరించడానికి నిరాకరించారు. టెలిగ్రాఫ్ విభాగంలో చిన్న ఉద్యోగం చేస్తూ.. ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా, నేతాజీ భార్య అనే హోదాను ఎక్కడా వాడుకోకుండా కూతురిని పెంచిన ఆమె ఆత్మాభిమానం విమర్శకులకు సైతం ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది.

భారతదేశ అధికారిక చరిత్రలో ఎమిలీ షెంకల్ పేరు సుదీర్ఘకాలం పాటు మరుగున పడిపోవడం వెనుక నాటి రాజకీయ సమీకరణాలు కూడా కారణమనే వాదనలు ఉన్నాయి. స్వాతంత్ర్య సమరంలో నేతాజీ సైనిక పాత్రను మాత్రమే పాఠ్యపుస్తకాల్లో చేర్చి.. ఆయన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని, త్యాగాలను పక్కన పెట్టేశారు. కొన్ని వర్గాలు బోస్ జర్మనీ పర్యటనను కేవలం వ్యక్తిగత కారణాలతో ముడిపెడుతూ చులకనగా మాట్లాడటానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ.. చారిత్రక పరిశోధకులు సేకరించిన పత్రాలు ఆ నారేటివ్‌లను పూర్తిగా తిప్పికొట్టాయి. ప్రాణాలకు తెగించి జలాంతర్గామిలో ప్రయాణించిన దేశభక్తుడిపై వచ్చిన నిందలను కాలమే తుడిచివేసింది.

చివరికి.. , నేతాజీ మరణించిన అర్ధ శతాబ్దం తర్వాత, 1995లో నాటి కేంద్ర మంత్రి ప్రణబ్ ముఖర్జీ వియన్నా పర్యటనలో ఎమిలీ షెంకల్‌ను కలిసి అధికారికంగా పరామర్శించారు. అది జరిగిన మరుసటి సంవత్సరమే.. అంటే 1996లో ఆమె కన్నుమూశారు. ఒక పరాయి దేశానికి చెందిన మహిళ అయినప్పటికీ, భారతదేశ స్వాతంత్ర్య స్వప్నం కోసం తన జీవితాన్ని, ప్రేమని అంకితం చేసిన ఎమిలీ షెంకల్ చరిత్రలో సరైన గుర్తింపునకు నోచుకోకపోవడం విచారకరం. రాజకీయ అవసరాల కోసం సత్యాన్ని ఎంత కాలం దాచినా.. లేఖలు, అధికారిక పత్రాల రూపంలో అది ఎప్పటికైనా వెలుగులోకి వస్తుందని ఈ త్యాగమయ గాథ నిరూపిస్తోంది.

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.

భారతీయ క్షేత్రాల జీర్ణోద్ధరణకు మారుపేరు.. లోకమాత అహల్యాబాయి హోల్కర్

ఔరంగజేబు కాలంలో మతమార్పిడులకు నగదు ప్రోత్సాహకాలు!

.