ఎంత వేగంగా వెళ్లినా రైలు పట్టాలపై ఎందుకు జారిపోదు.? దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్ ఏంటంటే

అదే రైలును ముందుకు నడిపించడంతో పాటు చక్రాలు ఖాళీగా తిరగకుండా అడ్డుకుంటుంది. రైలు చక్రాలు పూర్తిగా స్మూత్‌గా కనిపించినా వాటి ఉపరితలం, పట్టాల నిర్మాణం ఇలా రెండింటినీ శాస్త్రీయంగా రూపొందిస్తారు. దీంతో తగినంత గ్రిప్ ఏర్పడి రైలు సురక్షితంగా ప్రయాణిస్తుంది.

కార్లు, బైక్‌లు రబ్బరు టైర్లతో నడుస్తాయి. అందుకే వాటిపై ప్రత్యేక గ్రిప్ డిజైన్ ఉంటుంది. రోడ్డును బలంగా పట్టుకునేలా ఆ టైర్లను తయారు చేస్తారు. అయితే రైలు మాత్రం ఇనుప చక్రాలపైనే నడుస్తుంది. రైలు చక్రాలు పూర్తిగా ఫ్లాట్‌గా ఉండవు. వాటి ఆకారం కొద్దిగా శంఖాకారంగా (Conical Shape) ఉంటుంది. ఈ ప్రత్యేక రూపకల్పన వల్ల రైలు పట్టాలపై స్థిరంగా ప్రయాణిస్తుంది. అంతేకాదు, మలుపుల్లో కూడా చక్రాలు సులభంగా తిరిగేలా ఈ డిజైన్ సహాయపడుతుంది.

వర్షం పడినప్పుడు పట్టాలపై నీటి పొర ఏర్పడుతుంది. దీంతో చక్రాలు, పట్టాల మధ్య ఉండే ఘర్షణ శక్తి తగ్గుతుంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో రైలు అదే వేగంతో వెళ్తే చక్రాలు జారిపోయే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే వర్షాకాలంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో రైళ్ల వేగాన్ని తగ్గిస్తారు. ముఖ్యంగా బ్రేకింగ్ దూరం పెరిగే అవకాశం ఉండటంతో భద్రత దృష్ట్యా ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటారు.

చాలా మందికి తెలియని విషయం ఏమిటంటే, ప్రతి రైలు ఇంజిన్‌లో శాండ్ బాక్స్ అనే ప్రత్యేక వ్యవస్థ ఉంటుంది. చక్రాలు పట్టాలపై జారిపోతున్నట్లు గుర్తిస్తే, ఈ వ్యవస్థ చక్రాల ముందు భాగంలో కొద్దిగా ఇసుకను వేస్తుంది. ఇసుక వల్ల ఘర్షణ శక్తి పెరిగి చక్రాలకు మంచి గ్రిప్ లభిస్తుంది. దీంతో రైలు మళ్లీ సాధారణంగా కదలడం ప్రారంభిస్తుంది. ముఖ్యంగా వర్షం, మంచు లేదా తేమ ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఈ వ్యవస్థ ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.

చాలామంది రైలు ప్రమాదాలు చక్రాలు జారిపోవడం వల్లే జరుగుతాయని అనుకుంటారు. కానీ వాస్తవానికి చాలా ప్రమాదాలకు ఇతర కారణాలే ఉంటాయి. పట్టాల దెబ్బతినడం, సిగ్నల్ లోపాలు, యాంత్రిక సమస్యలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు లేదా ఇతర సాంకేతిక లోపాల వల్ల రైలు ప్రమాదాలు జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. సాధారణ పరిస్థితుల్లో రైలు చక్రాలు కేవలం జారిపోవడం వల్ల పట్టాలు తప్పడం చాలా అరుదు. రైల్వే ఇంజినీర్లు చక్రాల ఆకారం నుంచి పట్టాల నిర్మాణం వరకు ప్రతి అంశాన్ని శాస్త్రీయంగా రూపొందిస్తారు. అందుకే రోజూ వేలాది రైళ్లు అధిక వేగంతో ప్రయాణించినా సురక్షితంగా తమ గమ్యస్థానాలకు చేరుకుంటున్నాయి.