2029 లోక్సభ ఎన్నికల సమయానికి దేశంలో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ పూర్తిగా పూర్తికావడంపై తీవ్ర అనిశ్చితి నెలకొంది. రాజ్యాంగంలోని నిబంధనల ప్రకారం 2027 జనాభా గణన అధికారిక డేటా వచ్చిన తర్వాత మాత్రమే కొత్త సరిహద్దుల ఏర్పాటు సాధ్యమవుతుంది. ప్రస్తుత పరిణామాలను పరిశీలిస్తే రాబోయే 2029 సాధారణ ఎన్నికలు పాత నియోజకవర్గాల పరిమితులతోనే జరిగే అవకాశాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి. దేశంలో 1971 జనాభా లెక్కల ప్రాతిపదికన కేటాయించిన లోక్సభ సీట్ల సంఖ్యను 1976 లో మొదటిసారిగా ఫ్రీజ్ చేశారు. ఆ తర్వాత 2001 లో చేసిన 84 వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఈ పరిమితిని 2026 తర్వాత జరిగే మొదటి జనాభా గణన వరకు పొడిగించారు. ప్రస్తుతం కుల గణనతో కలిపి చేపడుతున్న 2027 సెన్సస్ పూర్తయి డేటా వెలువడిన తర్వాతే ఆర్టికల్ 81 మరియు 82 ప్రకారం డెలిమిటేషన్ ప్రక్రియ మొదలవుతుంది. ఇదిలా ఉండగా ప్రభుత్వం లోక్సభ సీట్లను 543 నుంచి 850 వరకు పెంచి 2011 సెన్సస్ ఆధారంగానే పునర్విభజన చేయాలని భావించింది. ఏప్రిల్ 2026 లో పార్లమెంటులో ప్రతిపాదించిన సవరణ బిల్లులకు అవసరమైన 2/3 వంతు మెజారిటీ లభించకపోవడంతో ఆ ప్రయత్నం విఫలమైంది. దీంతో 2029 నాటికి మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు అమలు చేయడంపై కూడా తీవ్ర గందరగోళం ఏర్పడింది. ఈ నేపథ్యంలో జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక రాష్ట్రాలు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్లు పెంచితే ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ ప్రయోజనం జరిగి దక్షిణాది ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోతుందని నాయకులు భావిస్తున్నారు. ఫలితంగా అన్ని రాష్ట్రాలకు న్యాయమైన రీతిలో సీట్లను పెంచేందుకు వీలుగా ప్రభుత్వం కొత్త ఫార్ములాలపై రాజకీయ పార్టీల ఆమోదం కోసం ప్రయత్నిస్తోంది. సాధారణంగా డెలిమిటేషన్ కమిషన్ ఏర్పాటు చేసి ప్రక్రియ పూర్తి చేయడానికి కనీసం 1.5 నుండి 3 సంవత్సరాల సమయం పడుతుంది. ఒకవేళ 2027 చివరినాటికి జనాభా లెక్కల వివరాలు అందినా 2029 ఎన్నికల సమయానికి సీట్ల వర్గీకరణను పూర్తి చేయడం అత్యంత సంక్లిష్టం. రాజకీయ సమీకరణాలు మారితే తప్ప నిర్ణీత గడువులోగా కొత్త సరిహద్దులతో ఎన్నికల నిర్వహణ సాధ్యపడదని విశ్లేషకులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. రాజ్యాంగ నిబంధనలకు కట్టుబడి డెలిమిటేషన్ ప్రక్రియను నిర్వహించాల్సిన బాధ్యత కేంద్ర ప్రభుత్వంపై స్పష్టంగా ఉంది. అయితే వేగవంతమైన జనాభా గణనతో పాటు అన్ని రాజకీయ పక్షాల మధ్య సమ్మతి కుదిరితేనే కొత్త లోక్సభ నియోజకవర్గాల ప్రక్రియ ముందడుగు వేస్తుంది. ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల దృష్ట్యా 2029 లోక్సభ పోరు పాత 543 స్థానాల పరిధట్లోనే జరిగే సూచనలు బలంగా ఉన్నాయి.
