మానవ మనుగడకు, పర్యావరణ సమతుల్యతకు అత్యంత కీలకమైన సహజ వనరులలో మంచి నీరు మొదటి వరుసలో నిలుస్తుంది. భూమిపై ఉన్న మొత్తం నీటిలో కేవలం 3 శాతం మాత్రమే త్రాగడానికి, వ్యవసాయానికి ఉపయోగపడే మంచి నీరు... మిగతాదంతా ఎందుకూ పనికిరాని సముద్రపు ఉప్పు నీరే. అయితే ఈ మంచి నీటి వనరులు ప్రపంచ దేశాల్లో సమానంగా విస్తరించి లేవు. కొన్ని దేశాల్లో సమృద్ధిగా ప్రవహించే నదులు, భారీ సరస్సులు, హిమానీనదాల రూపంలో వేలాది టీఎంసీల (TMC) నీరు అందుబాటులో ఉంది.
భారతదేశంలో సమృద్ధిగానే మంచినీరు ఉంది... అందుకే వర్షాకాలం వచ్చిందంటే చాలు ఇన్ని టీఎంసిల నీరు నదుల్లోకి చేరింది, అన్ని టీఎంసిల నీటిలో జలాశయం నిండింది అనే వార్తలు వింటుంటాం. అయితే ప్రపంచంలో కొన్నిదేశాలు మనకంటే ఎక్కువ మంచినీరు కలిగివున్నాయి. ఇలా అత్యధికంగా మంచినీటి వనరులు కలిగిన టాప్ 10 దేశాలేవి? ఇందులో భారత్ స్థానమెంత? తెలుసుకుందాం.
ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా మంచి నీటి వనరులు కలిగిన దేశంగా బ్రెజిల్ అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఈ దేశంలో ఏకంగా 1,99,916 టీఎంసీల మంచి నీటి నిల్వలు ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక నీటి ప్రవాహం కలిగిన అమేజాన్ నది, దానికి ఉపనదులుగా ఉన్న వందలాది ప్రవాహాలు బ్రెజిల్ను మంచినీటి నిల్వలలో మొదటి స్థానంలో నిలిపాయి. ఇక్కడ ఉండే దట్టమైన వర్షాధార అడవులు నిరంతరం వర్షపాతాన్ని అందిస్తూ భూగర్భ, ఉపరితల నీటి నిల్వలను పెంచుతున్నాయి.
భౌగోళికంగా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద దేశమైన రష్యా 1,52,277 టీఎంసీల మంచి నీటి నిల్వలతో రెండవ స్థానంలో ఉంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత లోతైన, పురాతన మంచి నీటి సరస్సు అయిన 'బైకాల్ సరస్సు' (Lake Baikal) రష్యాలోనే ఉంది. ఒక్క బైకాల్ సరస్సులోనే ప్రపంచ ఉపరితల తీపి నీటిలో సుమారు 20% నిల్వలు ఉండటం విశేషం. దీనితో పాటు ఓబ్, యెనిసే, వోల్గా, లీనా వంటి భారీ నదులు రష్యా జీవనాడిగా పనిచేస్తున్నాయి.
కెనడా దేశం 1,00,647 టీఎంసీల మంచి నీటి నిల్వలతో మూడవ స్థానంలో నిలిచింది. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక సంఖ్యలో సరస్సులు ఉన్న దేశం కెనడా. ఇక్కడి భారీ హిమానీనదాలు (Glaciers), గ్రేట్ లేక్స్ వ్యవస్థ దేశానికి విస్తారమైన నీటి లభ్యతను కలిగిస్తున్నాయి. తక్కువ జనాభా ఉండటం వల్ల ఇక్కడ తలసరి నీటి లభ్యత ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా ఉన్న దేశాల్లో కెనడా ఒకటి.
అగ్రరాజ్యం అమెరికా 99,517 టీఎంసీల మంచి నీటి వనరులతో నాల్గవ స్థానంలో ఉంది. అమెరికాలోని గ్రేట్ లేక్స్ (సుపీరియర్, మిచిగాన్, హురాన్, ఈరీ, అంటారియో), మిసిసిపీ-మిస్సోరీ నదీ పరివాహక ప్రాంతాలు ఈ నీటి నిల్వలకు ప్రధాన ఆధారాలు. భారీ పారిశ్రామికీకరణ, విస్తారమైన వ్యవసాయ భూములకు ఈ నీరు పెద్ద ఎత్తున వినియోగించబడుతోంది.
ఆసియా ఖండంలోనే అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ కలిగిన చైనా 99,340 టీఎంసీల మంచి నీటితో ఐదవ స్థానంలో ఉంది. యాంగ్జీ (Yangtze), ఎల్లో రివర్ వంటి అతిపెద్ద నదులు చైనాలో ప్రవహిస్తున్నాయి. అయితే భారీ జనాభా, తీవ్రమైన పారిశ్రామికీకరణ కారణంగా చైనాలోని కొన్ని దక్షిణ ప్రాంతాల్లో నీరు సమృద్ధిగా ఉన్నప్పటికీ, ఉత్తర ప్రాంతాల్లో తీవ్ర నీటి కొరత ఉంది.
దక్షిణ అమెరికా దేశమైన కొలంబియా 75,749 టీఎంసీల మంచినీటి వనరులతో ఆరవ స్థానంలో నిలిచింది. ఆండీస్ పర్వత శ్రేణులు, అమేజాన్ నదీ పరివాహక ప్రాంతం, ఏడాది పొడవునా కురిసే అధిక వర్షపాతం వల్ల కొలంబియాలో నిరంతరం నీటి ప్రవాహాలు నమోదవుతాయి.
వేలాది దీవుల సమూహమైన ఇండోనేషియా 71,300 టీఎంసీల జల వనరులతో ఏడవ స్థానంలో ఉంది. ఉష్ణమండల వాతావరణం కారణంగా ఇక్కడ ఏడాది పొడవునా పడే భారీ వర్షాలు, దట్టమైన అడవులు, సుమత్రా, బోర్నియో, జావా వంటి దీవులలోని ప్రవాహాలు ఇక్కడి మంచినీటి లభ్యతకు ప్రధాన కారణం.
దక్షిణ అమెరికాలోని పెరూ దేశం 57,951 టీఎంసీల మంచినీటితో ఎనిమిదవ స్థానంలో ఉంది. ప్రపంచ ప్రసిద్ధ అమేజాన్ నది జన్మస్థానం పెరూ పర్వతాల్లోనే ఉండటం విశేషం. ఇక్కడి మంచు కొండలు, నదులు అమేజాన్ బేసిన్ వైపు ప్రవహిస్తూ అధిక మొత్తంలో మంచినీటిని సముద్రంలోకి, పరివాహక ప్రాంతాలకు అందిస్తాయి.
భారతదేశం 51,065 టీఎంసీల మంచి నీటి నిల్వలతో ప్రపంచంలో తొమ్మిదవ స్థానంలో ఉంది. ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు 18 శాతం మంది భారత్లోనే నివసిస్తున్నప్పటికీ, ప్రపంచ మంచినీటి వనరులలో కేవలం 4 శాతం మాత్రమే మన దేశంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి.
హిమాలయాల్లో జన్మించే గంగా, బ్రహ్మపుత్ర, సింధు నదులు నిరంతరం ప్రవహించే జీవనదులుగా ఉంటూ ఉత్తర భారతంలో విస్తారమైన నీటిని అందిస్తున్నాయి. ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో గోదావరి, కృష్ణ, కావేరి, నర్మద, తపతి వంటి నదులు వ్యవసాయానికి, తాగునీటికి ప్రధాన ఆధారంగా ఉన్నాయి.
భారత్ తన నీటి లభ్యత కోసం ప్రధానంగా నైరుతి, ఈశాన్య రుతుపవనాలపై ఆధారపడుతుంది. దేశంలోని మొత్తం నీటి ప్రవాహంలో అత్యధిక భాగం వర్షాకాలంలోనే నమోదవుతుంది. ఇక్కడ లభ్యమయ్యే మంచినీటిలో 80% కంటే ఎక్కువ భాగం వ్యవసాయ రంగానికే వినియోగమవుతోంది. వరి, చెరకు వంటి ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటల సాగు ఇందుకు ప్రధాన కారణం.
భూగర్భ జలాల విచ్చలవిడి వాడకం వల్ల పలు రాష్ట్రాల్లో నీటిమట్టాలు వేగంగా పడిపోతున్నాయి. దీనికితోడు నదుల కాలుష్యం, సరైన నీటి నిల్వ నిర్వహణ లేకపోవడం, ప్రాజెక్టులలో పూడిక చేరడం వల్ల లభ్యమయ్యే నీటిని పూర్తిస్థాయిలో వాడుకోలేకపోతున్నాం.
మన పొరుగు దేశమైన మయన్మార్ 35,421 టీఎంసీల మంచినీటి వనరులతో పదవ స్థానంలో నిలిచింది. ఇరావడి (Irrawaddy) నది మయన్మార్కు ప్రధాన నీటి ఆధారం. దట్టమైన అడవులు, తక్కువ పారిశ్రామిక ఒత్తిడి ఉండటం వల్ల ఇక్కడ నీటి స్వచ్ఛత ఇతర ఆసియా దేశాల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా మంచినీటి నిల్వలు వేలాది టీఎంసీలలో ఉన్నప్పటికీ, మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు, జనాభా పెరుగుదల, కాలుష్యం వల్ల రాబోయే రోజుల్లో నీటి భద్రత పెద్ద సవాలుగా మారనుంది. అందువల్ల ప్రతి దేశం వర్షపు నీటి సంరక్షణ (Rainwater Harvesting), రీసైక్లింగ్ విధానాలు, నదుల పునరుజ్జీవనంపై దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
