“రాజుల సొమ్ము రాళ్లపాలు, దొరల సొమ్ము దొంగలపాలు” అనే సామెత మన తెలుగు సంస్కృతిలో తరతరాలుగా వినిపిస్తూ వస్తోంది. పైకి చూస్తే ఇది రాజులు, దొరలు, వారి సంపద గురించి చెప్పిన మాటలా అనిపించినా, దీని వెనుక చాలా లోతైన జీవన సత్యం దాగి ఉంది. ఎంత గొప్ప స్థాయిలో ఉన్న వ్యక్తి అయినా, ఎంత సంపద కూడబెట్టినా, దాన్ని సరిగ్గా కాపాడుకోలేకపోతే లేదా సరైన సమయంలో సద్వినియోగం చేసుకోలేకపోతే చివరికి ఆ సంపదకు విలువ లేకుండా పోతుందనే విషయాన్ని ఈ సామెత సూచిస్తుంది. పూర్వకాలంలో రాజులు, జమీందారులు, దొరలు ఎంతో సంపదను కూడబెట్టేవారు. భూములు, బంగారం, ధాన్యం, పశువులు, ఆస్తులు ఇలా ఎన్నో రకాల సంపద వారి అధీనంలో ఉండేది. అయితే కాలం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు కదా.. రాజ్యాలు మారిపోయేవి, యుద్ధాలు జరిగేవి, పాలకులు మారేవారు. ఒకప్పుడు ఎంతో వైభవంగా ఉన్న రాజభవనాలు కూడా కాలక్రమంలో శిథిలాలుగా మారిపోయేవి. సంపదను కూడబెట్టినవారు లేకపోతే, దాన్ని కాపాడే వారూ లేకపోతే ఆ సంపద చివరికి ఇతరుల చేతుల్లోకి వెళ్లేది. అందుకే “రాజుల సొమ్ము రాళ్లపాలు” అనే మాటలో సంపద శాశ్వతం కాదనే హెచ్చరిక కనిపిస్తుంది. అదే విధంగా “దొరల సొమ్ము దొంగలపాలు” అనే భాగం కూడా మనిషి సంపాదించిన ఆస్తిని జాగ్రత్తగా నిర్వహించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. ఒక వ్యక్తి ఎంతో కష్టపడి సంపాదించినా, అతని నిర్లక్ష్యం, దురాశ లేదా తప్పు నిర్ణయాల వల్ల ఆ సంపద ఇతరుల చేతుల్లోకి వెళ్లిపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు కుటుంబంలో వారసత్వ సమస్యలు, అప్పులు, ఆస్తి వివాదాలు, మోసాలు వంటి కారణాలతో ఎన్నో సంవత్సరాల కష్టం వృథా అవుతుంది. సంపదను కూడబెట్టడం ఎంత ముఖ్యమో, దాన్ని కాపాడుకోవడం, సద్వినియోగం చేసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యమని ఈ సామెత వివరిస్తుంది. ఈ సామెతను కేవలం డబ్బు, బంగారం, భూములకే పరిమితం చేయాల్సిన అవసరం లేదు. మనిషికి ఉన్న జ్ఞానం, ప్రతిభ, అధికారం